Kars Badıllıları

Kuzeydoğu Anadolu’da Bir Aşiret İdaresi ve Tarihî Miras

Badıllı Aşireti’nin Kars’taki varlığı XVIII. yüzyıla kadar uzanmaktadır.
Ağrı / Eleşkirt / Tahir Yekmal bölgesinden 1720’li yıllarda Kars’ın Küçük Yusuf Köyü’ne yerleşen Badıllılar, burayı merkez edinmiş; zamanla çevre köylere yayılmışlardır.

Kars’taki Badıllı yerleşimi yalnızca bir göç hikâyesi değil, aynı zamanda bir idare ve otorite geçmişidir.

⸻

93 Harbi Sonrası: Kars’ta Badıllı İdaresi

1877–1878 Osmanlı–Rus Harbi (93 Harbi) sonrasında Kars Rus işgaline uğramıştır. Bu dönemde Rus idaresi, Kars’ın yönetimini Badıllı Aşireti’ne mensup Küçük Yusuf Ailesi’ne vermiştir.

Yaklaşık 43 yıl boyunca Kars’ta “Gülave” (Valilik) görevini yürüten Küçük Yusuf Ailesi, bölgede hatırı sayılır, sözü dinlenir ve nüfuz sahibi bir aile olarak öne çıkmıştır.

Bu görev sırasıyla:
• Ömer Ağa
• Osman Ağa
• Abdullah Bey

tarafından yürütülmüştür.

⸻

Abdullah Bey ve Millî Mücadele

Abdullah Bey dönemi, aynı zamanda Cumhuriyet’in kuruluş yıllarına denk gelmektedir.

Abdullah Bey:
• Sivas Kongresi’ne
• Erzurum Kongresi’ne

katılmış,
Kars ve çevresinde Kuvayı Milliye teşkilatlanmasına destek vermiştir.

Bu durum, Kars Badıllılarının yalnızca yerel idarede değil, Millî Mücadele sürecinde de aktif rol üstlendiklerini göstermektedir.

Abdullah Bey’in çocukları bugün hâlen Küçük Yusuf Köyü’nde yaşamaktadır.

⸻

Yaşadıkları Köyler

Kars Merkez:
• Küçük Yusuf
• Kocabahçe
• Verimli
• Esenyazı
• Aslan İzi
• Çerme
• Aydeve

Kars / Kağızman:
• Körpınar
• Kuloğlu
• Çayarası
• Porik
• Çat
• Alipaşa
• Tikoşi

⸻

Soy İsimleri

Kars Merkez’de yaşayan Badıllılar:
• Uluçay
• Ulaç
• Ubiç
• Ayaz

Kağızman’da yaşayan Badıllılar:
• Durdi
• Polat
• Meltem
• Daştan
• Güngör
• Doğan

⸻

Nüfus

Kars’ta yaşayan Badıllıların nüfusu yaklaşık 18.000 civarındadır.

⸻

Sonuç

Kars Badıllıları, yalnızca bir yerleşim topluluğu değil;
Rus işgali döneminde idare sorumluluğu üstlenmiş, Millî Mücadele’ye katkı sunmuş ve bölgesel nüfuz oluşturmuş köklü bir aşiret varlığıdır.

Küçük Yusuf Köyü merkezli bu tarihî yapı, Badıllı Aşireti’nin Kuzeydoğu Anadolu’daki en güçlü temsil alanlarından biri olmuştur.

Yaşadıkları Köyler

Kars’ta yaşayan Badıllılar daha çok Sarıkamış, Kağızman ve Merkez ilçeye bağlı köylerde yaşamaktadır.

Bu köyler:
• Armutlu
• Akbaba
• Çayarası
• Esenyazı
• Küçük Yusuf
• Kocabahçe
• Aslanizi
• Verimli

Köylerin bağlı oldukları ilçeler, nüfusları, kullanılan soyisimleri ve ekonomik yapıları şöyledir:

⸻

1. Armutlu Köyü (Sarıkamış)

Kars’ın Sarıkamış ilçesine bağlıdır.
Kars merkeze 107 km, Sarıkamış’a 53 km uzaklıktadır.

2016 verilerine göre:
• 509 kadın
• 526 erkek
• Toplam 1035 kişi yaşamaktadır.

Bu köyde yaşayan Badıllılar Çayarası köyünden gelerek yerleşmiştir.
Doğan ve Altun soyisimli aileler Badıllı Aşireti’ne mensuptur.

Köyde:
• 1 cami
• 3 taziye evi
• 1 ilkokul
• 1 ortaokul vardır.

Sağlık ocağı binası bulunmakla birlikte personel olmadığı için faal değildir.

Ekonomi daha çok hayvancılığa dayanmaktadır.

⸻

2. Akbaba Köyü (Merkez)

Kars merkeze 26 km uzaklıktadır.

2016 verilerine göre:
• 298 kadın
• 338 erkek
• Toplam 636 kişi
• 150 hane

Badıllılar 1800’lü yıllarda Suriye ve Urfa çevresinden gelmiştir.

Köyde yaşayan soyisimler:
Karahançı, Güncü, Günce, Karslı, Gerbağa

Köyde:
• Sağlık ocağı
• 2 taziye evi
• İlkokul
• Ortaokul
• İmam Hatip Lisesi vardır.

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

⸻

3. Çayarası Köyü (Kağızman)

Kars merkeze 104 km, Kağızman’a 57 km uzaklıktadır.
Eski adı Kuloğlu’dur.

2016 verilerine göre:
• 852 kadın
• 850 erkek
• Toplam 1702 kişi

Çelik ve Doğan soyisimli aileler Badıllı Aşireti’ne mensuptur.

Köyde:
• Cami
• İlkokul
• Ortaokul
• Lise vardır.

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

⸻

4. Esenyazı Köyü (Merkez)

Kars merkeze 35 km uzaklıktadır.
Eski adı Tikoş’tur.

2016 verilerine göre:
• 270 kadın
• 273 erkek
• Toplam 543 kişi
• 96 hane

İnalkaya, Gergoy, Susuz, Gaytanal ve Çimen soyisimli aileler Badıllı Aşireti’ne mensuptur.

Köyde:
• Cami
• Sağlık ocağı
• İlkokul
• Ortaokul vardır.

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

⸻

5. Küçük Yusuf Köyü (Merkez)

Kars merkeze 26 km uzaklıktadır.

2016 verilerine göre:
• 258 kadın
• 249 erkek
• Toplam 507 kişi

Köy nüfusunun tamamı Badıllı Aşireti’ne mensuptur.

En kalabalık soyisimler:
Uluçay ve Ubiç

Badıllılar, Şanlıurfa’daki akrabalarıyla bağlantılı olduklarını ve atalarının Urfa çevresinden geldiğini ifade etmektedir.

Köyde:
• Okul vardır.

Ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

 

---

Yorumlar - Yorum Yaz

---