İRAN BADILLILARI

Horasan’dan Günümüze Badıllı Aşireti’nin İran Kolu

⸻

1️⃣ Tarihî Arka Plan ve İlk Yerleşim (1402)

İran Badıllıları’nın tarih sahnesindeki ilk büyük hareketi, 1402 yılı civarında gerçekleşen Horasan göçüyle başlar. Bu dönemde Badıllı Aşireti’nin bir bölümü Horasan bölgesine yönelmiş ve Hezar Mescid Dağları çevresine yerleşmiştir.

Yerleşim görülen başlıca alanlar:
• Nuhendan
• Derhez
• Miyanvelayet
• Bizigi
• Çeşmegilas
• Çinaran
• Derrekat

Bu dönem Badıllı topluluğu ağırlıklı olarak konar-göçer karakter taşımaktadır.

⸻

2️⃣ 18. Yüzyıl: Nadir Şah Dönemi ve İskân Politikaları
18. yüzyılın ortalarında İran’da merkezi otoritenin güçlenmesiyle birlikte aşiretler üzerinde iskân ve kontrol politikaları uygulanmıştır.

Badıllı Aşireti’nin bir bölümü:
• Rudbar
• Rehmetabad
• Amarlı

bölgelerine sevk edilmiştir.

Bu iskân süreci, aşiretin yerleşik hayata geçişinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu dönemde Badıllılar askerî ve stratejik bölgelerde konumlandırılmıştır.

⸻

3️⃣ Kaçar Dönemi (1832 Sonrası)

1832 yılında Kaçar Hanedanı’ndan Abbas Mirza’nın Koçan ve Çinaran bölgesine yönelik askerî harekâtı sırasında Badıllı Aşireti’nin bir kısmı:
• Aladağ
• Saluk
• Korhud sıradağları etekleri
• Bocnurd
• Namesemelgan
• Esferayin

köylerine yerleşmiştir.

1882 yılında Nasreddin Şah’ın Horasan seferi sırasında Badıllı Aşireti’nin Vizeki ve Çeşmegilas nahiyelerinde bulunduğu kaydedilmiştir. Bu dönemde Badıllılar, “güçlü ve dayanıklı halk” olarak tanımlanmıştır.

⸻

4️⃣ Yerleşik Hayata Geçiş

Uzun süre konar-göçer hayat süren İran Badıllıları zamanla yerleşik düzene geçmiştir. Günümüzde hem kırsal hem de şehir merkezlerinde yaşamaktadırlar.

Yaşadıkları başlıca merkezler:
• Koçan
• Dergaz
• Esferayin
• Bocnurd
• Şirvan
• Aşhane
• Faruj
• Meşhed
• Rudbar
• Çinaran
• Kelat
• Reşt
• Tahran

⸻

5️⃣ Köy ve Yerleşim Alanları

İran’daki Badıllı yerleşimlerinden bazıları şunlardır:

Biziki, Çeşmegilas, İdela, Kelate, Nadiri, Keremmüsella,
Molla Hasan, Çemenbid, Zemanyusuf, Yam, Çeri, Mayvan, Veliabad,
Melikabad, Burczeydan, Kelatte, Muhammed, Reza Han, Berezlan,
Tupkanlı, Zider, Kullek, Kelategul, Mürgzar, Şiruye, Germe, Huş, Sermiran, Hisare Kürd.

⸻

6️⃣ Aşiret Yapısı ve Alt Kabileler

İran Badıllıları altı ana kabileden oluşmaktadır:
• Titkan
• Çeri
• Hanan
• Mivanlı
• Yami
• Evam

Bu yapı, aşiretin İran kolunun konfederatif karakterini göstermektedir.

⸻

7️⃣ Nüfus

İran’daki Badıllı nüfusu yaklaşık olarak 60.000 civarındadır.

Bu nüfusun önemli bir kısmı şehir merkezlerinde, bir kısmı ise kırsal yerleşimlerde yaşamaktadır.

⸻

🔎 Değerlendirme

İran Badıllıları, 15. yüzyıldan itibaren Horasan merkezli bir tarihî hat üzerinde gelişmiş; Nadir Şah ve Kaçar dönemlerinde merkezi iskân politikalarına tabi tutulmuş; zamanla konar-göçer yapıdan yerleşik düzene geçmiştir.

İran kolu, Badıllı Aşireti’nin geniş coğrafi yayılımının en güçlü ve kalabalık kollarından biridir.