Urfa Badıllılarında Sosyal Hayat

Badıllı Aşireti, Şanlıurfa merkezli olmak üzere kırsal ve kentsel alanlarda güçlü bir toplumsal dayanışma, köklü gelenekler ve İslami hassasiyet çerçevesinde sosyal hayatını sürdürmektedir. Aşiretin sosyal yapısı; düğün, sünnet, cenaze, geçim ve inanç etrafında şekillenen güçlü örf ve adetlere dayanmaktadır.

⸻

Düğün Törenleri ve Evlenme Gelenekleri

Urfa Badıllılarında düğün süreci kız arama ile başlar. Bu görev, evlenecek erkeğin ailesindeki kadınlara aittir. Kız aramada öncelik, aile içi veya yakın akrabalar (amca, dayı, hala, teyze kızları) arasındadır. Uygun aday bulunamazsa çevre daha da genişletilir.

Gelin adayında;
• iyi bir aile terbiyesi almış olması,
• ahlaki zaaflarının bulunmaması,
• aile geçmişinin temiz olması,
• fiziki kusurlarının olmaması
gibi ölçütler esas alınır.

Uygun aday belirlendikten sonra erkek tarafının büyükleri, “Allah’ın emri, Peygamber’in kavli” ile kızı istemeye gider. Kız tarafı olumlu yaklaştığında; çeyiz, ziynet eşyaları ve varsa başlık parası hususları belirlenir. Birinci derece akrabalarda başlık ya hiç alınmaz ya da sembolik tutulur.

Söz kesildikten sonra tatlı töreni yapılır. Ardından düğün tarihi belirlenir ve hazırlıklara başlanır.

⸻

Kına Gecesi ve Düğün Şenliği

Düğünden bir gün önce, erkek tarafı tarafından gelinin evinde kına gecesi düzenlenir. Davul-zurna eşliğinde halaylar çekilir, maniler söylenir, zılgıtlar eşliğinde geline kına yakılır. Gelinin avucuna altın konularak kınası sürülür. Aynı gece damada da kına yakılır.

Kırsal kesimde düğünler genellikle 2–3 gün sürer. Düğün evinin damına kırmızı bir bez parçası (sorsork) asılır. Bu, “bu evde düğün var” anlamına gelir. Gelin alayı sırasında sorsork kaçırılır ve eve götürülür.

Düğün boyunca misafirlere bolca yemek ikram edilir; kuzu, koyun ve keçi kesilir. Yakın köyler dahi davet edilir. Gelen misafirler büyük bir hürmetle ağırlanır.

Düğün günü sabah saatlerinde gelin alınır. Gelinin beline erkek kardeşi tarafından kırmızı kuşak bağlanır. Bu, kızın iffetine ve namusuna verilen değerin sembolüdür. Gelin davul-zurna eşliğinde yeni evine getirilir. Öğle yemeği verilir ve aynı gün dini nikâh kıyılır.

Düğünden sonraki üç Cuma boyunca “gelin görü” yapılır ve gelen misafirler imkânları ölçüsünde takı takarlar.

Şehir merkezlerinde ise düğünler genellikle düğün salonlarında, tek gecelik olarak yapılmaktadır.

⸻

Sünnet Törenleri ve Kirvelik

Sünnet törenleri de düğünler gibi büyük bir önem taşır. Davetliler, sünnet olacak çocuklara altın ve hediyeler getirirler. Sünnetin en önemli şahsiyeti kirvedir. Kirve, çocuğun babası tarafından seçilir.

Kirvelik bağı, iki aile arasında akrabalık kadar güçlü kabul edilir. Kirve ailesiyle kız alıp verilmez. Çocuğun sünnet elbisesi kirvesi tarafından alınır.

Sünnet günü davul-zurna eşliğinde eğlenceler düzenlenir, misafirlere yemekler ikram edilir. Çocuklar tekbirlerle sünnet edilir, ardından yataklarına yatırılır ve takılar takılır.

⸻

Cenaze ve Taziye Gelenekleri

Vefat durumunda, ölen kişi İslami usullere göre defnedilir. Ardından taziye yapılır. Taziyeler şehir merkezlerinde genellikle 3 gün, kırsal kesimde ise 5–10 gün sürebilir.

Taziye boyunca gelen misafirler büyük bir saygı ile karşılanır. Misafirler dua eder, başsağlığı diler. Ekonomik destek amacıyla çay, şeker, yağ, pirinç gibi erzaklar getirilir. Yemekler aile bireyleri ve akrabalar tarafından dönüşümlü hazırlanır.

Taziyelerde küslük ve dargınlık kabul edilmez. Taziye, bütün aşiretin ortak acısı olarak görülür. Bu durum Badıllılarda dayanışma kültürünün en güçlü örneklerinden biridir.

⸻

Geçim Kaynakları

Kırsal kesimde yaşayan Badıllıların temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.
Başlıca tarım ürünleri:
• Buğday
• Arpa
• Mercimek
• Nohut
• Susam
• Antep fıstığı
• Badem
• Üzüm

Son yıllarda sondaj kuyularının artmasıyla sulu tarım yaygınlaşmış; pamuk, bostan ürünleri (domates, biber, patlıcan, kavun, karpuz vb.) ekimi artmıştır.

Güney ve güneybatı kesimler daha çok tarıma elverişli iken, kuzey ve doğu kesimler (Badılliye Kevır) taşlık yapısı nedeniyle hayvancılığa uygundur. Büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvancılığı yaygındır.

Şehir merkezlerinde yaşayan Badıllılar ise esnaflık, kuyumculuk, öğretmenlik, mühendislik, doktorluk, memuriyet ve serbest mesleklerle geçimlerini sağlamaktadır.