Beğler Kabilesi (Badıllı Aşireti’nin Ana Kolu)

Beğler Kabilesi, Badıllı Aşireti’nin tarihsel çekirdeğini oluşturan; aşiret içindeki beylik, liderlik ve temsil geleneğini taşıyan ana koldur. Bu kabile, Beyazıt Bey ve Zeynel Bey soyundan gelen aileleri kapsamaktadır.

İlk Yerleşim (1691 İskânı)

Osmanlı iskân politikaları çerçevesinde Beğler Kabilesi, 1691 yılında Harran nahiyesinin Mamuca Köyü’ne yerleştirilmiştir.

Mamuca Köyü;
• Harran Ovası’nı bütünüyle gören,
• Tarihî bir höyük üzerine kurulu,
• Kenarından Culap Nehri geçen,
• Halk tarafından kutsal kabul edilen Şeyh Mehmet Badıllı’nın mezarını barındıran

stratejik ve manevî bir merkez konumundadır.

Bu dönem, Beğler Kabilesi’nin yerleşik hayata geçtiği; tarım, hayvancılık ve bölgesel dengeyi gözeten bir toplumsal yapı kurduğu safhayı ifade etmektedir.

Zorunlu Göç ve Dağılma

Harran bölgesinde yaşanan kuraklık, Culap Deresi’nin susuz kalması ve bölgedeki Arap aşiretlerinin baskısı nedeniyle Beğler Kabilesi Mamuca’dan ayrılmak zorunda kalmıştır. Bu ayrılış bir çözülme değil, kontrollü ve çok merkezli bir yeniden yerleşim süreci olmuştur.

⸻

Beğler Kabilesi İçindeki Ana Sülaleler

1.Şeyho Bey Ailesi (Beyazıt Bey’in Torunları)

Beyazıt Bey’in torunları olan Şeyho Bey ailesi, Mamuca’dan ayrıldıktan sonra önce Şanlıurfa şehir merkezine intikal etmiş, ardından Şeyhzeliha Köyü’ne yerleşerek burada kalıcı hâle gelmiştir. Bu yerleşim süreci, Şeyho Bey ailesinin Badıllı Aşireti içindeki beylik, reislik ve temsil görevini fiilen üstlendiği tarihsel dönemi ifade etmektedir.

Günümüzde Şeyhzeliha, Külaflı, Pınarbaşı, Ağızhan, Başveren ve Tezharap köylerinde yaşamaktadırlar. Özellikle Külaflı Köyü, Şeyho Bey ailesinin aşiret içi liderlik geleneğinin merkezlerinden biri olarak öne çıkmış; aşiret reisliği, karar alma, temsil ve önderlik işlevleri tarihsel olarak bu hat üzerinden yürütülmüştür.

📌 Badıllı Sait Bey, Badıllı Bekir Bey, Hacı Halil Badıllı ve günümüzdeki aşiret liderliği geleneği, Şeyho Bey ailesi üzerinden devam etmiştir. Badıllı Aşireti’nde beylik, reislik ve önderlik makamı, tarihsel süreç boyunca ağırlıklı ve belirleyici biçimde bu ailede yoğunlaşmış; aşiretin siyasî, askerî ve toplumsal temsili Şeyho Bey kolu tarafından sürdürülmüştür.
⸻

2. İmame Begzo Sülalesi

Beyazıt Bey’in torunlarıdır. 1800’lerde Hamurkesen’i kurmuş ve Badıllı Aşireti’nin bugünkü bölgede toplanmasını sağlamışlardır. Hamurkesen, Uzunçuk ve Gildin köylerinde yaşamaktadırlar. Nüfusları yaklaşık 3.200’dür. Soy isimleri Badıllı ve Baydilli’dir.

İmame Begzo, daha önce Viranşehir’e yerleşmiş olan Muho Haltileri de yanına alarak Hamurkesen’e yerleştirmiştir. İmam, beylik davasında bulunarak Elhoy kabilesini Fırat kenarındaki Kantar’dan, Mağsoy’ları Karacadağ bölgesinden, Eloyları Harran bölgesinden davet etmiş ve Hamurkesen’i aşiret merkezi hâline getirmiştir. Hamurkesen’e 1780’lerde yerleşmişlerdir.

⸻

3. Aliye Begzo Sülalesi

Beyazıt Bey soyundandır. Hamurkesen’e yerleşmişlerdir. Günümüzde Küçük Salkım, Gildin ve Suriye hattında yaşamaktadırlar.

⸻

4. Süleyman Bey Sülalesi

1830’larda Çarmelik’ten Hamurkesen’e, ardından Büyük Salkım Köyü’ne yerleşmişlerdir. Bu kol, dedeleri Gani adıyla anılmaktadır.

⸻

5. Muho Halit (Muhoğalt’a) Sülalesi

Zeynel Bey’in torunlarıdırlar. Mamuca’dan Viranşehir’e, oradan da Hamurkesen’e yerleşmişlerdir. Bu sülale dedelerinin ismi olan Muho Halit olarak bilinirler.

Nüfusları yaklaşık olarak 3.500’dür. Soy isimleri Aslan, Badıllı, Gülyaprağı, Işık, Çakan, Yıldız, Toprak, Delal, Beğenilmiş, Kılıç, Demir, Ağaç’tır.

Muho Halit (Muhoğalt’a) Sülalesi, Badıllı Aşireti içinde Zeynel Bey koluna mensup olup; aşiretin merkezî yapılanmasının oluştuğu süreçte İmame Begzo ve Şeyho Bey aileleriyle aynı tarihsel hareketlilik içinde yer almıştır. Mamuca’dan Viranşehir’e, oradan Hamurkesen’e uzanan yerleşim süreci; özellikle 18. yüzyıl sonlarında Hamurkesen’in aşiret merkezi hâline gelmesiyle birlikte, İmame Begzo öncülüğündeki toplanma ve yeniden örgütlenme sürecine dâhil olunduğunu göstermektedir. Bu bağlamda Muho Halit Sülalesi, beylik ve reislik makamını doğrudan temsil eden Şeyho Bey hattı ile idarî ve sosyal bakımdan ilişkilidir.

Abbâsî Vurgusu (Temkinli – Akademik Not)

Beğler Kabilesi içinden gelen bazı şahısların icazet ve ilmî diplomalarında, soyun Abbâsî silsilesine nispet edildiğine dair ifadeler yer almaktadır. Bu kayıtlar, söz konusu kişilerin ilmî ve manevî silsile bağlamında Abbâsî geleneğine atıfla tanımlandığını göstermektedir. Modern tarihçilikte bu tür ifadeler biyolojik soy iddiası olarak değil, dönemin ilmî-manevî nispet dili içinde değerlendirilmelidir.

⸻

Genel Sonuç

Tüm belgeler birlikte okunduğunda Beğler Kabilesi’nin, Badıllı Aşireti’nin en eski, en yerleşik, beylik ve reislik geleneğini taşıyan Urfa merkezli tarihsel omurgası olduğu açık biçimde görülmektedir. Şeyho Bey ailesi üzerinden devam eden liderlik çizgisi, Osmanlı belgeleri, icazetler ve yerleşim kayıtlarıyla kesintisiz biçimde doğrulanmaktadır.

Urfa’daki Elhoylar

1800’lü yıllarda Şanlıurfa/Karaköprü – Hamurkesen Köyüne yerleşen Elhoylar, Badıllı Aşireti’nin ana omurgalarından biri hâline gelmiştir. Urfa bölgesinde Elhoyların yaşadığı köyler ve nüfus kayıtları şu şekildedir:
• Hamurkesen Köyü kütüğüne kayıtlı yaklaşık 4.500 kişi
• Ağören (Ağveren) Köyü kütüğüne kayıtlı yaklaşık 2.000 kişi
• Tekin Köyü kütüğüne kayıtlı yaklaşık 500 kişi
• Uzuncuk Köyü kütüğüne kayıtlı yaklaşık 20 kişi
• Şanlıurfa merkezde yaşayan yaklaşık 1.500 kişi

Bu bölgelerde Elhoylara ait soyadları şunlardır:
Akar, Aydemir, Altun, Çedik, Çelik, Başaran, Değerli, Demir, Doğan, Elkol, Menzek, Neğe, Özsu, Özdemir, Piliz, Şanda, Şefkatli, Karagül, Taş, Yavuz, Yılmaz.

⸻

Diyarbakır (Ergani) Elhoyları

Elhoy Kabilesi’nin bir diğer yerleşim alanı Diyarbakır/Ergani bölgesidir. Elhoyların bu bölgeye 1800’lü yıllarda Fırat kenarından gelerek yerleştikleri bilinmektedir.

Ergani’de Elhoyların yaşadığı köyler ve nüfusları şu şekildedir:
• Elbastı Köyü: yaklaşık 1.200 kişi
• Çayan Köyü: yaklaşık 1.000 kişi

Bu bölgede yaygın olan Elhoy soyadları ise şunlardır:
Bozkurt, Polat, Şeker, Tosun, Karagöz, Işık, Yıldızhan.

⸻

Genel Değerlendirme

Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde Elhoy Kabilesi’nin:
• Badıllı Aşireti’nin kadim ve yerleşik kollarından biri olduğu,
• Osmanlı iskân süreciyle Urfa–Fırat hattında kalıcı bir yapı kazandığı,
• Hamurkesen merkezli olarak Urfa’da, Ergani hattında ise Diyarbakır’da yoğun nüfuslu ve köklü yerleşimler oluşturduğu
açıkça görülmektedir.

Elhoylar, Badıllı Aşireti’nin demografik gücünü, coğrafî yayılımını ve tarihsel sürekliliğini temsil eden temel unsurlardan biridir.

Maxsoy (Maksoy) Kabilesi

Maxsoy (Maksoy) Kabilesi, Badıllı Aşireti’nin tarihsel kollarından biridir. Mağsoylar olarak da anılan bu topluluk, 1691 Osmanlı iskânı sürecinde Siverek’in Karacadağ bölgesine yerleştirilmiştir. Badıllı Aşireti’nin yerleşim ve yeniden örgütlenme dönemlerinde aktif rol üstlenen Maxsoy Kabilesi, özellikle 18. yüzyılda aşiret içi denge ve merkezîleşme sürecine dâhil olmuştur.

İmame Begzo’nun çağrısı ve beylik davası sürecinde, 1800’lü yıllarda Maxsoylar Hamurkesen’e yerleşmişlerdir. Bu yerleşim, Badıllı Aşireti’nin Hamurkesen merkezli yeniden toparlanma ve güçlenme sürecinin bir parçasıdır. Günümüzde Maxsoy Kabilesi mensupları ağırlıklı olarak Siverek Karacadağ bölgesi, Hamurkesen ve Karaköprü çevresinde yaşamaktadır.

Maxsoy Kabilesi’nin nüfusu yaklaşık olarak 2.500 kişidir. Zaman içinde farklı yerleşim alanlarına dağılsalar da aşiret aidiyeti ve kol bilinci korunmuştur.

Maxsoy (Maksoy) Kabilesi mensuplarının kullandığı soy isimleri şunlardır:
Badıllı, Baydilli, Altun, Maksoy, Çakır, Karabacak, Doğan, Tenekeci, Ayata.

Eloy Kabilesi

Eloy Kabilesi, 1691 Osmanlı iskânı kapsamında Harran bölgesine yerleştirilmiştir. Eloyler, 1800’lü yıllarda Hamurkesen’e intikal ederek burada yerleşik hâle gelmişlerdir. Badıllı Aşireti’nin kollarından biri olan Eloy Kabilesi’nin mensupları günümüzde Badıllı, Kılıç, Beyaz ve Pazo soy isimlerini taşımaktadır. Eloy Kabilesi’nin nüfusu yaklaşık olarak 2.000 kişidir.

Ahmetoğulları Kabilesi

Badıllı Aşireti Miri İsmail’in üç oğlu vardır. Bunlar Molla Tahir, Molla Osman, Molla Yusuf. Molla Tahir’in sülalesi Ağrı Eleşkirt Tahir beldesine, Molla Osman Erzincan Refahiye’ye, Molla Yusuf’un sülalesi ise bir kısmı Kars’a, Süleyman isimli oğlu ise Urfa’ya 1730’larda yerleşiyor. Süleyman Urfa’da Berazi Aşireti’nden bir kadınla evleniyor ve üç oğlu oluyor. En büyük çocuğun ismi Ahmet, ikinci çocuğu Sefer ve en küçüğünün ismi ise Mehmet’tir. Şehirde belli bir süre yaşadıktan sonra Ahmet’in ailesi Harran’ın Hacı Hasan Köyü’ne Mehmet’in ailesi Bozabad Nahiyesi’nin Titriş Köyü’ne yerleşirler. Ahmet’in soyundan gelenlere Ahmetoğulları, Mehmet’in soyundan gelenlere Badıllıoğlu denilmektedir.

Ahmetoğullarını oluşturan sülaleler Negmetiya, Hemhüseyinler, Alhacıklar, Lal Muhammet, Hacı Halil, Hesene Osse, Aliye Osse ve Badıllıoğlu’dur.

⸻

1. Negmetiya Sülalesi

Ahmet’in oğlu Hacı Hasan’ın çocuklarıdır. Harran’da yaşadığı köy Hacı Hasan ismiyle bilinmektedir. 1820’lerde Harran Hacı Hasan Köyü’nden Başveren’e ve oradan da sonra şimdi yaşadıkları Özveren Köyü’ne yerleşmişlerdir. Yaşadıkları köyler Özveren, Karapınar ve Kuyucak köyleridir. Nüfusları yaklaşık olarak 1.800’dür. Soy isimleri Şah, Şa, Badıllı ve Aslan’dır.

⸻

2. Hem Hüseyin Sülalesi

Hacı Hasan’ın çocuklarıdır. Özveren Köyü’nde yaşamakta olup nüfusları yaklaşık olarak 800’dür. Soy isimleri Turmak’tır.

⸻

3. Alhacık Sülalesi

Hacı Hasan’ın çocuklarındandır. Harran Hacı Hasan Köyü’nden Külaflı Köyü’ne, 1820’de oradan da Birecik ve Ergani’ye göç etmişlerdir. Yaşadıkları köyler Birecik, Kuyucak, Ergani, Keklik, Hançerli köyleridir. Nüfusları yaklaşık olarak 5.000’dir.

Soy isimleri Ataş, Ateş, Şen, Okaş, Ukaş, Yürekli, Vakar, Acma, Kırmızı, Oruç ve Yurttur.

⸻

4. Hacı Halil Sülalesi

Ahmetoğlu Halil’in çocuklarıdır. Harran, Akçamezgit, Mardin Kızıltepe ve Parçinek köylerinde yaşamaktadırlar. Nüfusları yaklaşık olarak 4.300’dür.

Soy isimleri Damar, Badıllı, Yadık, Yakıcı, Yakan, Şimşek, Çakmak, Toprak ve Vardır.

⸻

5. Lal Muhammed Sülalesi

Ahmet oğlu Muhammed’in çocuklarıdır. Yaşadıkları yerler Harran Darık, Hamurkesen, Goli, Biregevir, Uzuncuk, Karapınar’dır. Soy isimleri Kaytan, Şahin, Badıllı, Süt, Karaca, Aslan, Ovallı, Çalışkan, Kaya, Sırma, İlan’dır. Nüfusları yaklaşık olarak 3.600’dür.

⸻

6. Badıllıoğlu Sülalesi

Ahmet oğlu Mehmet’in çocuklarıdır. Bu sülale kendi arasında ikiye ayrılır: Ahmolar ve Badıllıoğlu. Badıllıoğlu ailesi 1760’larda Titriş’e yerleşir ve daha sonra Kısas’a göç ederler.

Nüfusları yaklaşık olarak 3.600’dür. Soy isimleri Badıllıoğlu, Badıllı, Ataş ve Güneş’tir.

⸻

7. Hesene Osse – Aliye Osse Sülalesi

1691 iskânıyla Harran’ın Hanabandra Köyü’ne yerleşmişlerdir. 1800’lerde Hacı Hasan Köyü’ne oradan da Başveren’e gelmişlerdir. 1820’lerde Yedikuyu Köyü’ne yerleşmiş ve oradan daha sonra Eyman, Cemal ve Goli’ye göç etmişlerdir. Nüfusları yaklaşık olarak 3.200’dür. Soy isimleri Karadağ, Şaka, Elem, Yurum, Zenger ve Turmak’tır.