Zozan – Berri Göç Düzeni (Badıllı Aşireti)

Zozan ve Berri, Badıllı Aşireti’nin tarih boyunca benimsediği konar-göçer yaşam düzenini ifade eden, Kürtçe kökenli coğrafi ve mevsimsel terimlerdir. Bu kavramlar, aşiretin yıl içerisindeki yaylak–kışlak hareketini ve göç döngüsünü tanımlar.

Zozan (Yaylak)

Zozan, yaz aylarında çıkılan yüksek rakımlı, serin ve verimli yayla bölgelerini ifade eder. Badıllı Aşireti’nin Zozan sahası;
• Siverek çevresinden başlayarak
• Karacadağ hattı üzerinden
• Doğu ve Kuzey Anadolu yaylalarına kadar uzanan

geniş bir coğrafyayı kapsar. Yaz mevsiminde hayvanların otlatıldığı, serin iklimli bu alanlar, aşiretin üretim ve yaşam merkezidir.

Berri (Kışlak)

Berri, kış aylarında inilen düşük rakımlı, ılıman ve korunaklı ovaları ifade eden Kürtçe bir terimdir. Badıllı Aşireti için Berri sahası;
• Şanlıurfa (Urfa) merkezli olmak üzere
• Harran Ovası üzerinden
• Halep’e kadar uzanan

geniş kışlak alanlarını kapsar. Bu bölgeler, kış aylarında aşiretin hayvanlarıyla birlikte barındığı ve yaşamını sürdürdüğü alanlardır.

Tarihsel Göç Döngüsü

Badıllı Aşireti, 1700’lü yılların başlarına kadar şu düzen içinde yaşamıştır:
• Yazın: Zozan (yaylaklar)
• Kışın: Berri (kışlaklar)

Bu mevsimsel hareketlilik, aşiretin ekonomik, sosyal ve kültürel yapısının temelini oluşturmuştur.

1691 Osmanlı İskân Süreci

1691 yılında, Osmanlı Devleti’nin zorunlu iskân politikaları kapsamında Badıllı Aşireti;
• Yaylak sahaları olan Diyarbakır ve çevresinden alınarak
• Kışlak sahaları olan Urfa–Harran hattına zorunlu olarak yerleştirilmiştir.

Ancak Harran Ovası’nın yaz aylarında aşırı sıcak ve kurak olması sebebiyle, aşiretin önemli bir bölümü tam anlamıyla yerleşik hayata geçememiş, Zozan–Berri döngüsünü fiilen sürdürmeye devam etmiştir.

Kültürel Anlamı

Zozan ve Berri kavramları;
• Badıllı Aşireti’nin tarihsel hafızasını,
• Mevsimsel yaşam düzenini,
• Doğa ile kurulan dengeyi

yansıtan temel kavramlardır. Bu terimler, bugün dahi aşiret mensupları arasında tarihî bir bilinç ve aidiyet dili olarak kullanılmaktadır.