ŞARK BADILLILARI

Şark-ı Anadolu’daki Badıllıların ata yurdu Ağrı’nın Eleşkirt ilçesinin TAHİR Beldesidir. Erzurum, Kars, Erzincan, Patnos ve Doğu Anadolunun sair yerlerinde yerleşik bulunan  Badıllılar buradan dağılmışlar. Bu meseleyi bana nakleden Tahirli Hacı Kerem ÖZTÜRK amucamızdır.

Hacı Kerem amucamız bu mes’eleleri en iyi bilen Badıllı beylerinden biridir. “Bey” tabiini kullandım. Çünkü, doğuda bu aileye “Beyler” derler. Kürtçe lisanında ise, ”Mala beg” derler. Yani “Bey ailesi”. Bu hususu Urfa’daki ailemizin en yaşlılarından olan Haci Osman te’yid etmektedir. Muhterem Hacı Kerem amucamızın ma’lumatlarını en kısa zamanda derleyip Sitemizde yayınlamak istiyoruz. Haci Kerem Yahya begin amuca oğludur.

Bendeniz ise, Erzurum Karayazı İlçesinin Aşağı Çıkılgan Köyündenim. Badıllı aşiretinden olduğumuzu, Tahir (Dıhar) ve Patnos’da akrabalarımız olduğunu çocukluğumuzda büyüklerimizden hep duyardık. Hasret ve hürmetle bahsederlerdi. Çünkü şarkta insanlar aşiretleri ile yad edilirler.

İlk tanıdığım Badıllı, Tahirli rahmetli Hacı Bahrinin oğlu Behçet Beydir. Kendilerini 1981 yılında Erzurum’da Mahallebaşı semtinde dükkanında ziyaret ettim. O gün çok duygulanmış ve hasret gidermiştim.

Tahirli emekli hâkim Zeki ÖZTÜRK ve emekli hâkim (Yargıtay üyesi) Haci Hulusi MUSTAFAOĞLU ilk 1980’ lı yıllarda Ankara Hukuk Fakültesi öğrencisi iken tanıştım, Ankara Adliyesindeki stajımı onların yanında yaptım.

Keza, 1980’lı yıllarda  Şanlıurfa’ya Üstadım Bediüzzaman’ın mevlidine giderdim. Üstadın talebesi Abdülkadir BADILLI Ağabeyin soy isminin “BADILLI”  olmasının nedenini çok merak ederdim. Ancak cesaret edipte sormamıştım. Ta ki 2003 yılında kendilerine sorabildim ve bana yukarıda zikrettiğim muhterem zevatı sordular.  Onlarla akraba olduğumu söyledim. “Benim de akrabalarımdırlar.” dediklerinde, “Ağabey öyle ise ben de akrabanızım, Ankara’ya geldiğinizde benim misafirim olun” dedim.

Muhterem Ağabeyimiz lütfedip 19.09.2004 yılında evimize teşrif edip, misafirim oldular ve Asar-ı Bediiyye Kitabını hediye ettiler. Kitaplığımda baş köşede bulunan bu kitaba “Bu kitabı aziz, benim aşiretimden muhterem Av. Mehmet KAYA kardeşime hatırlanmam için hatıralık hediyemdir.” şeklinde not düştüler.

İşbu görüşme ve ayni tarihlerde Gümüşhane - Kelkitli muhterem Necmeddin AKAR Hocanın Gümüşhane ve civarı Badıllılarına ilişkin çalışmaları benim merakımı celbetti. Bunun üzerine adeta mercekle Badıllı aramağa ve tanışmağa başladım. Şanlıurfa’ya gidip Said BADILLI, Haci Fuad, Haci Osman, Av. Abdülkadir BADILLI ve sair akrabalarla tanışma şerefine nail oldum. İki kez Külaflı ve civarı köylere gidip Ağamız Said BADILLI Ağabey’e bir defasında da Av. Abdülkadir BADILLI’ya misafir oldum. Badıllıların piri Haci Osman’ın evinde iftar açtım.

Bilahare PATNOS’a gidip Haci Ahmet DÖNMEZ’e misafir oldum. Haci Filit’in oğlu İhsan ÇELİK amucamızla tanıştım. İhsan ÇELİK2in kardaşı Hacı Nadir, 1955 yılında Aşağı Çıkılgan’dan 4 kişinin kendilerine geldiğini ve bir daha görüşemediklerini nakletti. Patnos’un büyük bir ekseriyeti Badıllıdır. Bu ilçede Badıllılar hakkında ma’lumat sahipleri İhsan ÇELİK  ve Haci Ahmet DÖNMEZ ağabeylerdir.  

Tahirli akrabalarımızla olan irtibatımız ise, seferberlikten itibaren inkitaya uğramıştı, takriben yüzyıl sonra yani  2008 yılında görüşmek nasip oldu.

Bu arada Kars’taki bir kısım akrabalarla vicahi görüşmem oldu. Mesela, Ardos Köyünden Zihni Hoca; keza, Berni Köyünden Haci İbrahim ve İstanbul’da ikamet eden Behram AYAZDIR ağabeyle  telefonla görüşmem oldu. Onlarda yukarıda zikrettiğim bilgilere sahiptirler.

Hulasa. Şark badıllıları ile ilgili bilgilerim şahsi gayrete dayalı bizzat veya telefon görüşmelerine dayanmaktadır. Bu hususta herhangi bir yazılı belgeye malik değilim.

Şark Badıllılarının bildiğim ve tanığım kadarıyla ortak özellikleri: Ekseriyet itibariyle mütedeyyin, misafirperver, Devletle barışık ve hak aramada cesaretli olmalarıdır. Urfadaki Badıllılar gibi bunlarda sehi yani cömerttirler. Lakin, sofralarında çiğ köfte yerine kırmızı et bulunur.

Mesela Patnos ve Tahir Badıllıları hem zengin hem de mütedeyyindirler. Güzel giyinirler. Bizimkiler ise sofi…  Nitekim, Kars Badıllıları bizim aileye “Mala Melaya” yani Hocalar derler.

İleri gelenleri yani tanınmış olanları: Tahirli Hacı Yahya ve oğulları, Hacı Kerem, Cemal Seferoğulları, Azerbaycan’da bulunan Yunus ARİFOĞU; Karayazıda: Rahmetli Haci Niyazi ve oğlu Medeni Yüksel, Aşağı Çıkılganlı rahmetli Hacıkaya ve rahmetli Sofi Kuli; Patnosta: Haci Ahmet Dönmez, İhsan Çelik, ...

Bu isimler bildiğim ve tanıdığım kişilerdir. Aksi takdirde, bilmediğim ya da duymadığım pek çok şahıslar mutlaka vardır ve başımın tacıdırlar. Bu husustaki eksiklikler ihatamın noksanlığındandır.

Keşke, hepsini tanıma bahtiyarlığına erseydim.

Keşke, vaktim olsaydı.

Keşke, her an Badıllılarla hemhal olsaydım.

Keşke, Badıllı beyleriyle sohbet etseydim.

Keşke, Badıllıların medar-ı iftihar Abdülkadir Badıllı ile hizmette yoldaş olsaydım.

Keşke, Said ağabey (ağamız) gibi  ihlaslı olsaydım.

Keşke, rahmete eren Badıllıların kabirlerini ziyaret etseydim.

Keşke, keşke demeseydim.

Heyhat-u heyhat. Nakd-i ömür oldu heba! 

Yorumlar