Zazalar hangi bölgede hangi isimlerle anılırlar?Zazalar Kürtmüdür?Zazalar Kimdir? Zazaların başlı başına bir halk veya Kürt olup olmadığı konusunda tartışmalar devam etmektedir.Farklı görüşler ortaya koyan yazarlar mevcuttur.İncelediğimiz bir çok makale ve Zazalarla alakalı yazılarda Av.Kemal Badıllı'nın Türkçe İzahlı Kürtçe Gramerindeki Zazalarla alakalı tesbitleri önemli yer tutmaktadır.Kürtler ve Kürtçe üzerine yaptığı çalışmalarla bilinen Parlamenter ve Avukat Kemal Badıllı "Türkiye'deki Zazalar kendilerini asıl Kürt sayarak kendilerine Kırd ve kendilerinin dışında kalan Kürtlere, daha doğrusu Kurmanclara da -biraz da küçümseme ile müterafik olarak- Kırdasi (Kürdümsü, Kürtçük) derler." diyor.Av.Kemal Badıllı, Kurmancların "Zazalara nadiren Zaza, f akat genel olarak Dımıl" (58) dediklerini yazar. (Türkçe İzahlı Kürtçe Grameri (Kürmançça Lehçesi) Zazalar'ın sınıflandırılması politik bir tartışma konusudur. Bu tartışmada iki grup ve tezleri mevcuttur. Birinci grup Zazaları başlı başına ayrı bir etnisite olarak görmekte; ikinci grup Zazaları Kürt olarak saymaktadır. Arap-İslam arşivleri, Osmanlı Arşivleri ve Ermeni Arşivlerinde Zazalardan Kürt olarak bahsedilir. vliya Celebi seyahatname isimili eserinde Zazalara “Ekrad-i Zaza” demistir.Antroplog Ernest Chantre Zazaları da içerecek biçimde Kürtler üzerine yaptığı araştırmalarda Zazalardan "Zaza Kürtleri" olarak bahsetmiştir. Diyarbakır yöresindeki Zazaların büyük çoğunluğunun kendini Kürt kabul ettiği akademisyen Serdar Yıldırım tarafından yapılan sosyolojik bir araştırma ile tespit edilmiştir. Ziya Gökalp Kürt Aşiretleri Üzerine Sosyolojik Tetkikler kitabında Kürtleri vaktiyle edebî eserlerinin tetkikiyle Kurmanc, Zaza, Soran, Gûran, Lur olmak üzere beş kavme ayırdığını ve bilhassa Gûran lisanı ile Zaza lisanının birbirine yakın olduğunu yazdı.[11] Kemal Badıllı'ya göre, Türkiye'deki Zazalar kendilerini asıl Kürt sayarak kendilerine Kird ve kendilerinin dışında kalan Kürtlere daha doğrusu Kurmanclara da –biraz da küçümseme ile müterafik olarak- Kirdasi (Kürdümsü, Kürtçük) derler. [12] The Zaza Kurds of Turkey: A Middle Eastern Minority in a Globalised Society kitabının yazarı Prof. Mehmed S. Kaya'ya göre Zazalar bir Kürt boyudur. [13] Başlangıcından Günümüze Dersim Tarihi kitabının yazarı Ali Kaya'ya göre, Zazalar Kürt değil ve ayrı bir halktır.[14] Zazaların etnik aidiyet konusunda dil bazında yapıldığı kadar derin olmasa da, Avrupa'da yayınlanan dört tane doktora tezinde, Zazalar'ın Kürtler'den ayrı bir etnisite olduğu belirtilmiş, üzerine durulmuştur. Çıkan dört tane doktoranın yazarları Kahraman Gündüzkanat, Hüseyin Çağlayan, Gülsün Fıran, Kazım Aktaş Zazalar üzerine bölümlerde etnisite konusuna da değinmişlerdir. Ayrıca etnolog P. A. Andrews'ın Türkiye'de etnik gruplar adlı kitabında da Zazaları başlıbaşına Alevi ve Sünni diye bir etnik grup olarak göstermektedir.[15] İranolojide Zazaca Kürt dil ailesinden sayılmaz. Zazacayı başlı başına bir dil olarak ilk kabul eden dilbilimci, iranolog Oskar Mann'dır. Oscar Mann, bunu Die Mundarten der Zâzâ adlı eserinde dile getirmektedir.[16] Oskar Mann’dan önce ise Peter Lerch (1856-57), Friedrich Müller (1864), F. C. Andreas, Albert van Le Coq (1901-03) gibi araştırmacı ve dilbilimciler eserlerinde Zazaca hakkında folklorik yazın derleyip kısmen analiz de etmişlerdir. [17] Bu yazarlar Zazalardan Kürt, Zazacadan da "Kürtçe'nin bir lehçesi" olarak bahsetmişlerdir. [18], [19] Zazaların başlı başına bir halk veya Kürt olup olmadığı konusunda dilbilim temelli tariflerde tartışmalar devam etmektedir. Hemfikir olunan nokta, Zazaca ve Kürt dillerinin, Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller gurubun Kuzey-Batı koluna dahil olduklarıdır. Zazaca’nın diğer akraba olduğu diller arasında Talişi, Mazenderani, Semnani, Gileki, Tati sayılabilir. Farsça ise güneybatı İrani dillerdendir. Gramer ve kimi önemli sözcükler açısından Kürt lehçeleri Zazaca’ya yakın olup, Kuzey-İran’da Hazar Denizi kıyısında konuşulan dillerle de belli bir yakınlık mevcuttur. [20] Prof. Dr. J. Gippert’in dil şemasında Zazaca, Kuzeybatı İrani dillere dahil edilmektedir. [21] Genetik alanda bir yayın organı olan "Annals of Human Genetics" dergisinde yayınlanan araştırma sonuçlarında, Zazalar ile öteki Kürt gruplarının genetik açıdan birbirlerine oldukça yakın olduklarını belirtilmektedir [22] |
768 kez okundu |
Yorumlar |
| Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın |
.jpeg)
